گروه آموزش و ارتقاء سلامت دانشکده بهداشت- جلسات دفاع
دفاع از پایان نامه : نسیم میرزائی دانشجوی دکتری تخصصی رشته آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت دفاع از پایان نامه : نسیم میرزائی دانشجوی دکتری تخصصی رشته آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت

حذف تصاویر و رنگ‌ها  | تاریخ ارسال: 1399/4/28 | 
دفاع از پایان نامه : نسیم میرزائی دانشجوی دکتری تخصصی رشته آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت
عنوان پایان نامه : بررسی تاثیر کمپین ارتباطی تئوری محور بر ترک مصرف قلیان در روستائیان
استاد راهنما : دکتر طاهره دهداری    اساتید مشاور : دکتر محمد حسین  تقدیسی / دکتر نجف زارع
دانشجو : نسیم میرزائی   زمان و مکان برگزاری جلسه دفاع ۹۹/۴/۳۰ سالن کنفرانس
چکیده
مقدمه: شیوع بالای مصرف قلیان در بسیاری از جوامع و به خصوص ایران، یک مشکل جدی بهداشت عمومی است. هدف از این پژوهش، تعیین تاثیر کمپین ارتباطی تئوری محور بر ترک مصرف قلیان در روستائیان بود.روش پژوهش: در این مطالعه نیمه تجربی، دو روستا از توابع شهرستان مرودشت انتخاب شدند. یک روستا به عنوان گروه کنترل و روستای دیگر به عنوان گروه آزمون در نظر گرفته شد. سپس از هر روستا، ۱۵۰ نفر فرد مصرف کننده قلیان که دارای ویژگی های ورود به مطالعه بودند، به صورت تصادفی، انتخاب و وارد مطالعه شدند. در ابتدا، کمپین ارتباطی در زمینه سلامت (۱۲ مرحله) با عنوان " نه به همنشینی با قلیان" طراحی شد. با توجه به مروری بر مطالعات مشخص شد که برای افزایش اثربخشی کمپین و تناسب بیشتر با جمعیت هدف، می توان از سازه های تئوری رفتار برنامه ریزی شده و الگوی فرانظری برای طراحی گام های مختلف کمپین در زمینه ترک مصرف دخانیات استفاده نمود. لذا از این تئوری ها در طراحی مراحل مختلف کمپین استفاده شد. پرسشنامه های مورد نظر برای سنجش سازه های این تئوری ها، تهیه، طراحی و اعتباریابی شد. سپس، نمونه های دو گروه، پرسشنامه های مربوط به اطلاعات دموگرافی، مصرف قلیان و سازه های الگوی فرانظری و تئوری رفتار برنامه ریزی شده را قبل از اجرای کمپین تکمیل نمودند. کمپین طراحی شده به مدت ۱۶ هفته برای نمونه های گروه آزمون اجرا شد. برای ارزشیابی تاثیر کمپین اجرا شده بر متغیرهای وابسته مطالعه، نمونه های دو گروه، یک و شش ماه بعد از اجرای کمپین پیگیری شدند و مجدداَ پرسشنامه های تحقیق را دوباره تکمیل نمودند. قابل ذکر است که در مرحله ۱ ماه پس از اجرای کمپین، معیار ترک، عدم مصرف قلیان (حتی برای یک بار) در ۱ ماه گذشته و در مرحله ۶ ماه پس از اجرای کمپین، معیار ترک، عدم مصرف قلیان (حتی برای یک بار) در ۶ ماه گذشته در نظر گرفته شد. در نهایت داده های دو گروه در ۳ مرحله قبل، یک و ۶ ماه پس از اجرای کمپین ارتباطی، توسط نرم افزار SPSS تحلیل شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که در گروه آزمون، ۱ و ۶ ماه پس از اجرای کمپین، تفاوت معنی داری در میانگین نمره  فرایندهای خودارزیابی، آزادی اجتماعی، شرطی سازی تقابلی، کنترل محرک و روابط یاری رسان و همچنین متغیر خودکارآمدی درک شده نسبت به گروه کنترل مشاهده شد. برای فرایندهای ارزیابی مجدد محیطی و مدیریت تقویت، تفاوت میانگین دو گروه، تنها در مرحله ۱ ماه پس از مداخله معنی دار بود. نتایج نشان داد که میانگین نمره سازه معایب رفتار تفاوت معنی داری در گروه آزمون، نسبت به گروه کنترل نشان نداد. میانگین نمره مزایای مصرف قلیان در گروه آزمون، افزایش معنی داری نسبت به گروه کنترل داشت. همچنین در ۱ و ۶ ماه پس از مداخله، میانگین نمره متغیرهای کنترل رفتاری درک شده، هنجارهای انتزاعی و قصد رفتاری افزایش معنی داری در گروه آزمون، نسبت به گروه کنترل نشان داد. برای متغیر نگرش، تفاوت بین دو گروه تنها در مرحله ۱ ماه پس از مداخله معنی دار بود. به علاوه میانگین تعداد دفعات مصرف قلیان در گروه مداخله، کاهش معنی داری را نسبت به گروه کنترل نشان داد. همچنین یافته ها نشان داد که ۱ و ۶ ماه پس از اجرای کمپین طراحی شده، در مقایسه با گروه کنترل، کاهش معنی داری در تعداد افرادی که در گروه مداخله، قلیان را ترک کرده بودند، مشاهده شد. در گروه مداخله، ۳۲ درصد افراد یک ماه پس از مداخله، مصرف قلیان را ترک کرده بودند. نتایج نشان داد که این تعداد، در ۶ ماه پس از مداخله، به ۷/۸ درصد کاهش یافته بود.نتیجه گیری: اجرای کمپین ارتباطی تئوری محور (مبتنی بر سازه های الگوی فرانظری و تئوری رفتار برنامه ریزی شده) توانست بر ترک مصرف قلیان در افراد مصرف کننده به خصوص در ۱ ماه پس از مداخله موثر باشد. با توجه به برگشت ۳/۲۳ درصد افراد آزمون (معادل ۳۵ نفر از ۴۸ نفر) به مصرف دوباره قلیان در ۶ ماه پس از مداخله، انجام مطالعه کیفی در مورد دلایل برگشت رفتار در این افراد و استفاده از دیگر مداخلات و راهبردهای ارتقاء سلامت برای دوام ترک مصرف قلیان ضرورت دارد.
نشانی مطلب در وبگاه گروه آموزش و ارتقاء سلامت دانشکده بهداشت:
http://iums.ac.ir/find.php?item=349.43211.103668.fa
برگشت به اصل مطلب